Not seeing a Scroll to Top Button? Go to our FAQ page for more info.
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

Οι δίκες για τα νερά του ποταμού Σέτραχου

ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΣΕΤΡΑΧΟΥ

 

 

Ο ποταμός Σέτραχος πηγάζει από τα βουνά του Τροόδους, δισχίζει τα χωριά Πεδουλάς, Μουτουλλάς, Καλοπαναγιώτης και Οίκος, περνά μέσα από τη Λεύκα και χύνεται στον κόλπο του Ξερού.

Τα νερά του ποταμού ήταν πάντα πηγή ζωής για τους κατοίκους των πιο πάνω περιοχών. Ακόμη τα νερά αυτά ήταν η κινητήρια δύναμη για τους νερόμυλους που ήταν κτισμένοι παραπλεύρως του ποταμού από τον Πεδουλά μέχρι την Λεύκα.

Τα δικαιώματα των χωριών, αλλά και των κατοίκων του κάθε χωριού βασίζονταν σε ένα εθιμικό δίκαιο που ίσχυε από αρχαιοτάτων χρόνων. Πολλές φορές στην προσπάθεια διεκδίκησης ή διαφορετικής ερμηνείας αυτών των δικαιωμάτων προκαλούνταν εντάσεις, καυγάδες, μέχρι και φόνοι.

Όταν ήρθαν οι Τούρκοι στην Κύπρο δεν προτίμησαν για κατοικία τους τα κακοτράχαλα βουνά της Μαραθάσας. Κατοίκησαν όμως στην περιοχή της Λεύκας. Για να ποτιστούν τα περιβόλια της Λεύκας έπρεπε να περισσεύει νερό από τα χωριά της Μαραθάσας και να ρέει σε ικανοποιητικές ποσότητες προς το χωριό αυτό. Οι Τούρκοι, αφού είχαν την εξουσία, εμπόδιζαν τους κατοίκους των χωριών από του να χρησιμοποιούν το νερό και τους απειλούσαν με διάφορους τρόπους όταν δεν συμμορφώνονταν.

Μάλιστα, για να φαίνονται και «νόμιμοι» εξασφάλισαν και ειδικά «Χουτζέτς» (Πιστοποιητικά ιδιοκτησίας του Δικαστηρίου «Σιερή», δικαστήρια που λειτουργούσαν με βάση τον Ισλαμικό Νόμο) ότι έχουν δικαιώματα πάνω στο νερό του ποταμού Σέτραχου.

Οι Λευκάτες έστελναν συχνά ανθρώπους να επιτηρούν το νερό του ποταμού, τους νεροφύλακες.   Με αυτούς τους νεροφύλακες συγκρούονταν συχνά οι κάτοικοι της Μαραθάσας, αλλά από την άλλη υπήρχε ο φόβος από τους κατακτητές που τους τιμωρούσαν ή τους κατέστρεφαν τις περιουσίες τους.

Από την άφιξη των ΄Αγγλων στην Κύπρο, οι κάτοικοι της Μαραθάσας ένιωσαν ότι έφευγε από πάνω τους η μπότα του Τούρκου κατακτητή όσον αφορά το θέμα των δικαιωμάτων του νερού και άρχισαν να κάνουν χρήση του νερού καθημερινά και να συγκρούονται με τους Λευκάτες νεροφύλακες που άρχισαν να φοβούνται να έρθουν προς τη Μαραθάσα.

Οι Τούρκοι τότε βασιζόμενοι στα «Χουτζέτς» που είχαν προσέφυγαν στο Δικαστήριο. Έτσι από το 1879 άρχισαν πολυετείς δίκες μεταξύ των Λευκατών και Μαραθευτών για τα δικαιώματα πάνω στα νερά του   ποταμού Σέτραχου που κράτησαν, με ενδιάμεσες πολυετείς διακοπές, για πάνω από 70 χρόνια.  

Από το 1897 μέχρι το 1903, που ήταν άνομβρες χρονιές, τα ζητήματα των νερών μεταξύ των Λευκατών – Μαραθευτών εντάθηκαν πολύ.

Μια απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου της Κύπρου (1903) δικαίωνε τους Μαραθεύτες.

Η μόνη επιλογή που είχαν οι Λευκάτες ήταν να προσφύγουν στο Ανακτοσυμβούλιο στην Αγγλία, πράγμα που έκαναν.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΑΚΤΟΣ:

<<Η Αυτού Μεγαλειότης αφού έλαβε υπ΄ όψει την έκθεσιν ταύτην και με την συμβουλήν του ιδιαίτερού του Συμβουλίου διατάσσει όπως απορριφθή η Έφεσις αυτή δια την μη εμφάνισιν των Εφεσιόντων και οι Εφεσίοντες να πληρώσωσι εις τους Εφεσίβλητους τα έξοδά των αν υπάρχουν εις το Εφετείον Κύπρου και Λ.38.1.0 δια τα εν Αγγλία έξοδά των.>>

Το ζήτημα των νερών μεταξύ των δύο πλευρών έπαψε να υφίσταται από τα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Ανεξαρτησίας, οπότε κατασκευάστηκε το φράγμα της Λεύκας και τα άλλα δύο αρδευτικά έργα στην περιοχή «Καφίζηδες» που τροφοδοτούν με αρκετό νερό την περιοχή Λεύκας.